Als Netty Bos-Veneman in 2023 op de open dag van geneeskunde is, hoort ze een collega de selectie voor geneeskunde uitleggen. De docent sociale geneeskunde en arts maatschappij en gezondheid denkt dan twee dingen. Zij zou hier als eerste geneeskundestudent in de familie volledig door afgeschrikt zijn. Maar haar zoon van 16 zou die selectie wel aankunnen. Met een moeder als arts-docent weet hij al veel van de zorg en hij kent veel artsen en docenten.
'Ik ben na de voorlichting voor de groep gaan staan en heb gezegd: als je die selectie lastig vindt of vragen hebt, kom dan naar me toe. Dan gaan we je helpen. Daar hebben 25 aspirant-studenten op gereageerd en samen met twee collega's hebben we een coaching voor ze opgezet. Daarna zeiden die studenten: 'Het moet hier niet stoppen, we hebben meer nodig.' Veel van hen ervaren een afstand tussen thuis en hun studie. We weten dat in elke fase van de studie en - en ook in hun latere carrière -eerstegeneratiestudenten uitvallen. Daarom hebben we een eerstegeneratienetwerk en mentorsysteem opgericht.
'Je kent veel woorden die gebruikt worden niet, je Engels is niet zo goed als dat van veel andere studenten, je wil liever niet vertellen wat het beroep is van je vader is. Dat soort dingen. Omdat ze erbij willen horen, gaan sommigen hun identiteit splitsen: op de faculteit ben je anders dan thuis. Wat we dan zien is, dat die studenten de competenties die we zo nodig hebben in de zorg, gaan verliezen.'
'Ja. Artsen in Nederland zijn de laatste jaren minder divers geworden. Om de gezondheidskloof te dichten, hebben we dokters nodig die een afspiegeling zijn van de samenleving. De helft van de eerstegeneratiestudenten behoort ook tot een andere minderheid. Zij zijn bijvoorbeeld van kleur, hebben een migratie- of lagere sociaaleconomische achtergrond. Dat maakt dat ze zich vaak beter kunnen inleven in de mensen die tegenover ze zitten. Ze kunnen makkelijker van perspectief wisselen.'
'Deze studenten denken eerder: misschien hebben die ouders geen geld voor de bus'
'Dat blijkt uit onderzoek. Wat we weten is dat deze studenten vaker goed zijn in communicatie, leiderschap tonen en in gezondheidsbevordering. Een voorbeeld? Als een kind met oogproblemen is doorverwezen en de ouders gaan niet met het kind naar die afspraak, denken deze studenten eerder: misschien hebben die ouders geen geld voor de bus. Omdat ze die situatie herkennen. Het is niet jouw taak als dokter om daar wat aan te doen, maar je werkt samen met andere professionals die de ouders en het kind wel kunnen helpen.'
'Vorig jaar hebben we een UMCG Impact Accelerator Grant* gekregen. We doen onderzoek met de studenten en mentoren samen, zij zijn als het ware medeonderzoekers in dit participatief actieonderzoek. Zo werken we aan een pedagogische onderbouwing van het mentorprogramma. Dat programma gaan we vanaf september toetsen om te zien of het de studenten de ondersteuning biedt waar ze behoefte aan hebben. Volgend jaar verwachten we de eerste resultaten en deze zomer verwachten we een eerste artikel te publiceren over ons onderzoek naar het netwerk en mentorprogramma.
'Van het groepje dat is gaan studeren zit nu iedereen in het derde jaar. We gaan verder met het netwerk, het mentorprogramma en ons onderzoek. Want het is belangrijk om in elke fase van de studie en carrière ons af te vragen hoe we de kwaliteiten van deze studenten voor de zorg behouden.'
De Impact Accelerator Grant ondersteunt onderzoekers bij het omzetten van hun bevindingen in concrete impact. De subsidie is bedoeld voor projecten die nog lopen of kortgeleden afgerond zijn. De subsidie biedt financiering voor activiteiten zoals focusgroepen, publieksbetrokkenheid, het ontwikkelen van bedrijfsmodellen of andere activiteiten die helpen de kloof tussen onderzoeksresultaten en impact te overbruggen.
