Jorik Hansen is in 2020 een van de eerste artsen die in Groningen de opleiding tot specialist ouderengeneeskunde gaat doen. Verpleeghuisarts, de benaming die in 1972 in zwang kwam, is dan al verleden tijd. Hansen wordt specialist ouderengeneeskunde en zijn werk lijkt ook niet meer op dat van de verpleeghuisarts in de jaren '70. 'Dat was vaak een huisarts die het wat rustiger aan wilde doen en één keer in de week visite liep bij alle cliënten in een verpleeghuis', vertelt oud-verpleeghuisarts Frans Capellen. 'De complexiteit van patiënten is inmiddels enorm toegenomen. Daarom werken specialisten ouderengeneeskunde nu in een groot team met aiossen, basisartsen en veel paramedische collega's.'
Hansen wilde aanvankelijk maag-darm-lever-arts worden. 'Dat is ook een mooi vak', vertelt hij, 'maar ik miste het 'de hele mens zien'. Als anios (arts niet in opleiding tot specialist) zag ik patiënten wel regelmatig, maar het voelde alsof dat via een draaideur ging. Er is meer in het leven, dacht ik, maar wat ga ik dan doen? Ik heb in een hospice een stage gedaan, ik ben gaan werken in het Zonnehuis in Zuidhorn en toen dacht ik: Dit is het. Vlak daarna zag ik dat de opleiding in Groningen startte, dat was een teken.' Hensen is inmiddels ook docent aan de opleiding.
Andere artsen wisten niet precies wat ons werk inhield. Dat lag ook aan ons
Frans Capellen doet in 1986 de opleiding tot huisarts om het jaar erop te ontdekken dat er geen praktijken zijn om over te nemen. Hij besluit als waarnemer in een verpleeghuis te gaan werken en vindt dat: 'Hartstikke leuk. De opleiding tot verpleeghuisarts startte in 1989 in Amsterdam, maar met mijn ervaring kon ik me zonder die opleiding al laten registreren. Achteraf kan ik zeggen dat ik altijd getrokken werd door de ouderengeneeskunde.'
Capellen vertelt dat hij begin jaren '90 weinig andere artsen zag en dat die bovendien niet precies wisten wat zijn werk inhield. 'Dat lag ook aan ons', vindt hij, 'we waren heel gesloten.' Dat is zeker veranderd. Hansen vertelt dat hij nu juist veel samenwerkt met artsen in ziekenhuizen. En er is een belangrijke verschuiving in het vak gekomen naar wonen en welzijn, vertelt hij. 'Het gaat om veel meer dan het medische stuk. In de opleiding is daarom ook veel gericht op samenwerking, communicatie en persoonsgerichte zorg.'
Er is in het vak een belangrijke verschuiving naar wonen en welzijn
Capellen is inmiddels gepensioneerd, maar werkt nog een aantal uren per week en herkent wat Hansen zegt. 'In de jaren '70 kwam de huisarts langs om nog even naar de longen van de cliënten in het verzorgingshuis te luisteren. Nu denk je als specialist ouderengeneeskunde bijvoorbeeld ook mee over de visie op wonen. Over waarom bij bewoners iedereen kan binnenkomen en er geen slot op de deur van hun kamer zit, bijvoorbeeld.' 'We worden veel gevraagd om in werkgroepen mee te denken, zeker ook over de visie op zorg', zegt Hensen. 'Dat is goed, maar het moet wel in balans blijven met de directe zorg. Daarom vind ik het ook fijn dat er steeds meer eerste geneeskundigen zijn.' (de arts die verantwoordelijk is voor het medische beleid in een organisatie, red.)
Over de toekomst van het vak zijn Capellen en Hansen het eens. Specialisten ouderengeneeskunde zullen meer in de eerste lijn gaan werken. Vanwege de vergrijzing en omdat veel ouderen thuis blijven wonen. Frans Capellen ziet al veel specialisten ouderengeneeskunde samenwerken met huisartsen, soms in de huisartsenpraktijk zelf. 'Het is nu inderdaad zo dat we meer de wijk ingaan, terwijl we ook in verpleeghuizen blijven werken', zegt Hansen. Het is voor hem dan ook duidelijk: 'We hebben meer specialisten ouderengeneeskunde nodig.'
Dat is het wenkend perspectief op deze feestelijke verjaardag van de opleiding. Het perspectief van een beroep waarin je intensief samenwerkt met heel veel andere specialismen, organisaties, patiënten en familie van patiënten. Van een vakgebied bovendien, dat veel artsen in opleiding tot specialist ouderengeneeskunde met enthousiasme mee ontwikkelen.
De specialist ouderengeneeskunde behandelt patiënten met een complexe zorgproblematiek. Meestal zijn dat kwetsbare ouderen, maar soms ook jongere patiënten met een complexe zorgvraag. Het specialisme ouderengeneeskunde is daarom vertegenwoordigd in veel netwerken zoals de academische werkplaats wijkverpleging Noord en in het Universitair Netwerk Ouderenzorg (UNO) UMCG. De opleiding werkt samen met verpleeghuizen, meerdere ziekenhuizen en organisaties voor geestelijke gezondheidszorg in de regio. Vanaf 2026 gaan alle studenten geneeskunde het geïntegreerde coschap huisartsgeneeskunde, ouderengeneeskunde en sociale geneeskunde volgen en maken dus tijdens hun studie al een beetje kennis met de zorg buiten het ziekenhuis.
Meer weten over de opleiding en ervaringen met de opleiding in Groningen? Je vindt het allemaal op deze website.
