Het directe contact met het publiek geeft Gelmers niet alleen nieuwe inzichten, maar ook veel motivatie. ‘Juist in die gesprekken, wanneer mensen hun eigen verhaal delen of zeggen dat ze zich herkennen in de situatie, voel ik waarom ik dit onderzoek doe,’ vertelt ze. ‘De abstracte cijfers en testen krijgen ineens gezichten. Dat maakt mijn werk tastbaar en geeft richting aan de vragen die we in ons onderzoek stellen.’
‘Wetenschap is voor een grote groep mensen best abstract,’ weet Tineke Goossens, domeinspecialist Sociaal Domein bij Bibliotheken Westerkwartier. ‘De bibliotheek is bij uitstek een plek om te laten zien dat wetenschap interessant, informatief en leuk is.’
We willen beter begrijpen of mensen met dementie op jonge leeftijd nog veilig kunnen autorijden.
Gelmers haar onderzoek heeft alles te maken met dementie en autorijden. Ze doet onderzoek naar een vorm van dementie die vaak wat onderbelicht blijft: dementie op jonge leeftijd. Mensen onder de 65 die te maken krijgen met deze diagnose bevinden zich meestal nog midden in het leven. Ze zijn sociaal actief, zorgen voor kinderen én rijden nog auto. Juist dat laatste raakt aan een van de centrale thema’s in Gelmers haar onderzoek: risicogedrag in het verkeer. ‘Ik onderzoek hoe veranderingen in sociale cognitie, zoals een verminderd inlevingsvermogen of impulsbeheersing, kunnen leiden tot onveilig deelnemen aan het verkeer.'
‘We willen beter begrijpen of mensen met dementie op jonge leeftijd nog veilig kunnen autorijden,’ legt Gelmers uit. ‘En hoe je dat betrouwbaar kunt meten.’ Daarom ontwikkelen onderzoekers binnen het UMCG testen voor empathie en sociaal inzicht, en werken ze met een rijsimulator om verkeerssituaties realistisch na te bootsen. Op die manier kunnen vormen van risicogedrag veilig en praktisch in kaart worden gebracht. De uitkomsten van onderzoeken die Gelmers en haar collega's doen, kunnen er uiteindelijk toe leiden dat ook landelijke richtlijnen, zoals die van het CBR, worden aangepast.
‘De noodzaak van dit onderzoek is groot', weet Gelmers. ‘Na de diagnose is het voor jonge mensen met dementie en hun naasten vaak zoeken naar de zorg die bij hen past. Veel bestaande voorzieningen zijn vooral gericht op oudere mensen met dementie, terwijl jongere mensen vaak heel andere behoeften hebben. Bijvoorbeeld rondom werk, gezin en mobiliteit. Als gedrag verandert, maar de wereld om je heen daar niet in meebeweegt, ontstaan risico’s én frustratie. ‘Door deze verhalen te verbinden aan onderzoek, ontstaat meer inzicht in wat er nodig is en hoe de zorg daarop kan aansluiten.’
Goossens is overtuigd van de meerwaarde van dit soort lezingen: ‘Gelmers vertelde een duidelijk verhaal, met concrete voorbeelden. Het publiek stelde veel vragen en veel mensen hebben nog lang nagepraat. Een van de bezoekers vertelde dat zij pas na het bijwonen van deze lezing het vreemde gedrag van haar partner kon verklaren. Met de Breinbieb-lezingen willen we laten zien dat wetenschap niet abstract hoeft te zijn.’
De lezing van Gelmers maakte deel uit van de serie Breinbieb-lezingen, die in verschillende bibliotheken in de provincie Groningen waren. In deze reeks gingen onder andere onderzoekers van de afdeling Neurologie van het UMCG in gesprek met het publiek over verschillende aspecten van het brein. In de reeks staat niet alleen het brein zelf centraal, maar juist ook de manier waarop neurologische aandoeningen doorwerken in het dagelijks leven.
Goossens: ‘We proberen als bibliotheek zo goed mogelijk in te spelen op thema’s die leven in de maatschappij. En wetenschappelijk onderzoek rond deze thema's zo toegankelijk mogelijk te maken.’
In de rubriek Wetenschap dichtbij laten we je zien, dat wetenschap geen gesloten wereld is. We brengen kennis naar plekken waar mensen die kunnen gebruiken. Om te begrijpen, te herkennen en gezondere keuzes te maken.
Onderzoekers luisteren naar wat er speelt in de samenleving en nemen die verhalen mee in hun onderzoek. Want daar waar onderzoek en samenleving elkaar ontmoeten, ontstaan nieuwe inzichten. Zo bouwen we samen aan meer gezonde jaren.
