Op de middelbare school vond Femke de Bok heel veel boeiend. Haar interesse in het menselijk lichaam en mensen helpen, gaven de doorslag om geneeskunde te kiezen. Ze zag ook al voor zich wat ze dan zou worden: kinderarts.
Tijdens de coschappen werd ze gegrepen door de gynaecologie. 'Vooral de verloskunde waar je bezig bent met het begin van het leven en heel verschillende mensen langer kunt begeleiden.' Die ervaring werd bevestigd in Oeganda waar ze haar coschap sociale geneeskunde deed. Terug in Nederland ging ze het ziekenhuis weer in. 'Als coassistent ben je toch vooral in het ziekenhuis. Bij gynaecologie leerde ik onder druk keuzes maken en heb ik veel geopereerd. Maar ik leerde ook hoe heftig het vak kan zijn. Het is een hele verantwoordelijkheid en je moet altijd aanstaan.'
Na de geneeskundeopleiding ging De Bok aan het werk als anios (arts niet in opleiding als specialist). 'Ik weet nog dat ik het jammer vond dat ik in eerste instantie niet aangenomen werd voor de opleiding gynaecologie. Toen al dacht ik: 'Er zijn ook andere mogelijkheden. Toch lag mijn focus nog steeds op het ziekenhuis.' Dus toen ze binnen een jaar wel werd aangenomen voor de opleiding, zei ze geen nee. Alle specialisaties van de gynaecologie en verloskunde doorliep ze. Twijfel over de opleiding had ze niet. Hoewel...
'Wat kun je als arts betekenen als de patiënt weer thuis is?'
'Het acute deel van het vak en de diensten, dat lukte me wel. Waar ik vooral veel plezier in had was de verloskunde en het samenwerken met de verloskundigen in de eerste lijn. Maar ik dacht steeds vaker: 'Hoe mooi zou het zijn als we kunnen voorkomen dat moeder of kind deze zorg nodig hebben?' De Bok dacht ook steeds vaker hoe het met de mensen ging nadat ze haar spreekkamer uit waren. 'Wat je als arts of zorgverlener zou kunnen betekenen als ze thuis waren.'
Dan krijgt ze haar eerste kind en komt ze bij het consultatiebureau. 'Als moeder en als arts dacht ik: Wat fijn dat dit er is. Ik kon altijd bellen met de jeugdverpleegkundige. In de winter belde zij ons om te vragen of we wel kon komen, want ze kon ook naar ons komen. In mijn hele opleiding had ik dit allemaal niet meegemaakt.'
'Dichtbij huis trof ik voor mijn kind dat gezond was, een heel netwerk dat keek naar hoe hij gezond kon blijven. De jeugdverpleegkundige komt op huisbezoek als je kind twee weken oud is. Zij vroeg ook hoe het met ons ging en legde dingen in de week die we konden doen als het niet goed met hem zou gaan.' De Bok merkte dat zij als arts anders geprogrammeerd was. 'Ik was gewend om op zoek te gaan naar 'Wat is er aan de hand en wat is de oplossing?'
Wanneer ze terugkomt van verlof gaat het een tijdje niet zo goed met De Bok. ' Dat ik zelf moeder was geworden, was een life event waardoor ik anders naar de wereld was gaan kijken. Achteraf denk ik dat ik op mijn tenen ben gaan lopen om door te gaan op het pad dat ik gekozen had.' Ze vroeg zich af of het altijd 'aanstaan' bij haar paste en sprak er over met haar opleider. 'Had ik een grotere twijfel over het vak, een burn-out of moest ik gewoon tools krijgen om het vak te leren?'
'Je werkt met zoveel collega's samen aan de gezondheid van mensen'
'Ik waardeerde het zeer dat ik mocht gaan uitzoeken wat bij mij paste. In die tijd heb ik met veel mensen meegelopen. Op het consultatiebureau in Ter Apel, op een school, bij een huisarts, een forensisch arts...' Ze had altijd gedacht dat de witte jas haar paste, maar toen ze ook de buitenwereld in ging, merkte ze dat die haar pas echt als een jas zat. 'Met hoeveel mensen en beroepen je in de eerste lijn samenwerkt aan de gezondheid van mensen, dat gaf me een gevoel van: 'Wow, dat dit bestaat!'
Hoe vaak had ze als student geneeskunde niet op een kruk in het ziekenhuis gezeten en gedacht: die MDL-arts of een andere specialist heeft boeiend werk! 'Als ik de rolmodellen zie die ik nu als jeugdarts heb, denk ik: die was ik ook graag in mijn geneeskundeopleiding tegengekomen.' Er waren een paar bepalende momenten waarop ze merkte dat de liefde voor de gynaecologie vervaagde. 'Toen de opleider me vroeg of ik het stipje aan de horizon nog zag, zag ik wel een horizon, maar die was ruimer en had meer mogelijkheden. Maar het moment waarop ze weer in een hoekje op de gang stond te bellen omdat de pieper was afgegaan, wist ze: Het is echt klaar.'
Ze nam op een positieve manier afscheid van de opleiding gynaecologie en haar collega's. 'Ik had zin om de gezondheidsbevordering en preventie in te gaan. Ik heb meteen lekker veel gewerkt, veel kinderen en ouders gezien. Bij de GGD, op consultatiebureaus, op middelbare scholen.' De Bok deed de opleiding tot jeugdarts, werkt nu bij de GGD in Groningen en volgt de opleiding tot arts maatschappij en gezondheid.
'Er gebeurt van alles met de kinderen die ik zie, er zijn zoveel factoren van invloed op hun gezondheid. Ze hebben overgewicht, mentale problemen en in de spreekkamer kan ik niet alles betekenen. Als arts maatschappij en gezondheid heb je niet meer de druk van 10 minuten medisch kijken, want bij de GGD werken we in projecten samen met collega's van andere organisaties. Zoals in het netwerk Coalitie kansrijke start.'
'Uiteindelijk kom ik dus toch weer uit bij het begin van het leven dat me tijdens de coschappen verloskunde al interesseerde. We hebben in Nederland de mond vol van preventieakkoorden, maar de financiering gaat nog niet naar preventie. Daarom ben ik als arts ook bezig met beleid. En ik combineer dat met onderwijs en promotieonderzoek. Dat is soms uitdagend, maar als het bij je past, is het te doen.'
'Mijn moeder zei laatst nog: 'Je wilde ooit kinderarts worden, dat ben je dan toch geworden. Maar dan om kinderen gezond te houden.'
Soms is er een cruciaal moment in het leven waarop je weet: dit maakt alles anders. In de rubriek Dat Ene Moment vertellen professionals over zo’n moment. Over hoe bepalend dat bleek te zijn. Voor henzelf. Voor die ander. Of voor hun vak. We ontleden elke acht weken een nieuw moment.
